درمان-اختلالات-رفتاری-کودکان

درمان اختلالات رفتاری کودکان | شناسایی شایع ترین اختلالات رفتاری در کودکان

اختلالات و مشکلات کودکان کودک

درمان اختلالات رفتاری کودکان با هدف بهبود سلامت روان و رفتار کودکان صورت می گیرد. اختلالات رفتاری کودکان بسیاری از والدین را در امر تربیت دچار چالش می کند. این اختلالات مجموعه ای از ناهنجاری های رفتاری کودکان را در بر می گیرد که خارج از محدوده سنی است و بیشتر در جمع بروز پیدا می کند؛ این نوع رفتارها را به اصطلاح رفتارهای سخت نیز می نامند که شامل پرخاشگری، شیطنت و رفتارهای تکانشی غیر قابل کنترل و آزار دهنده می شود. از رایج ترین اختلالات رفتاری کودکان اختلال نافرمانی مقابله ای است که کودک و والدین او را با چالش های بسیاری مواجه می سازد. در این بین وظیفه والدین است تا با افزایش آگاهی ها و مهارت های فرزند پروری خود، کودکشان را در مسیر درستی هدایت کنند.

 

تعریف اختلالات رفتاری کودکان

اختلالات رفتاری مجموعه ای از رفتارها هستند که در محیط هایی مانند مدرسه، منزل، مهمانی، پارک و… از کودک سر می زنند و موجب آزار و دشواری برای والدین و معلمان و فشار بر آن ها می شوند. این رفتارهای پرخاشگرانه و یا گوشه گیری به حدی آزاردهنده و غیر قابل کنترل هستند که هم خود کودک و هم اطرافیان را تحت تأثیر قرار می دهند.

کودکی که اختلال رفتاری دارد نمی تواند ارتباط مناسبی با همسالان، والدین و معلمان برقرار کند، در موقعیت های طبیعی رفتارهای غیرعادی دارد، ممکن است به افسردگی یا احساس غم مفرط مبتلا باشد و گاها برای فرار از موضوعاتی همچون درس خواندن تظاهر به بیماری می کند. تشخیص اختلال رفتاری و نوع آن به دلیل شباهت هایی که این اختلالات با هم دارند، بر عهده مشاور و روانپزشک است؛ بنابراین در صورت مشاهده چنین رفتارهایی از کودک، مراجعه به مشاوره کودک جهت تشخیص و درمان الزامی است.

 

دلایل ابتلا به اختلالات رفتاری در کودکان

بروز رفتارهای نابهنجار و تشخیص آن در کودکان به شرایطی همچون سن، شرایط زندگی، مدت زمان علائم و شدت آن ها بستگی دارد. برخی از دلایل ابتلا به اختلالات رفتاری شامل ارث و ژنتیک، مشکلات خانوادگی و محیط زندگی پر تنش، تجربه اتفاقات  ناگوار در زندگی، محیط اجتماعی نامطلوب و… می شود. جهت درمان اختلالات کودکان، پیش از هر چیز، بررسی علل اهمیت دارد که این کار توسط روانشناس متخصص کودک امکان پذیر است.

عوامل خطرساز و تشدید کننده

مشکلات تولد و بارداری: مشکلاتی همچون بارداری دشوار، وزن کم نوزاد در هنگام تولد، تولد زود هنگام و برخی موارد دیگر مرتبط با حاملگی و زایمان در ابتلای کودکان به اختلالات نقش دارد.

مشکلات مربوط به یادگیری: بین اختلالات رفتاری و اختلالات یادگیری همچون مشکل در خواندن، نوشتن همبستگی وجود دارد.

مزاج: برخی کودکان، در دسته کودکان سخت قرار می گیرند به این معنا که تربیت آن ها از همان نوزادی بسیار دشوار بوده و پرخاشگر و زودجوش هستند. احتمال ابتلا به اختلالات عاطفی و رفتاری در این کودکان بیشتر است.

شرایط نامساعد خانوادگی: وجود مشکلات خانوادگی مانند فقر، کم توجهی والدین به فرزندان، خشونت های خانگی، اعتیاد والدین و… در ابتلای کودکان به اختلالات نقش اساسی دارد.

عقب ماندگی ذهنی: کودکان مبتلا به عقب ماندگی ذهنی و سندروم داون بیشتر از کودکان دیگر در معرض ابتلا به اختلالات رفتاری هستند.
جنسیت: جنسیت پسر یکی از عواملی است که خطر بروز اختلالت رفتاری را افزایش می دهد. البته متخصصان هنوز موفق به تفکیک عوامل ژنتیکی و عوامل اجتماعی از یکدیگر نشده اند.

اختلالات رفتاری کودکان

انواع اختلالات رفتاری در کودکان و نوجوانان

برخی از مهم ترین مشکلات رفتار در کودکان و نوجوانان را در ادامه شرح داده ایم.

اختلال بیش فعالی

تحقیقات نشان می دهد 5 درصد کودکان به این اختلال مبتلا هستند. پسرها بیشتر از دختران بیش فعالی و نقص توجه را تجربه می کنند. تکانشکری، نقص توجه و بیش فعالی سه مورد از انواع بیش فعالی است؛ فراموش کردن قوانین و قواعد، اختلال در تمرکز کردن بر روی موضوعات مختلف و به خصوص درس خواندن، پریدن از یک موضوع به موضوعی دیگر در صحبت کردن و فعالیت ها از علائم نقص توجه در کودکان مبتلا به بیش فعالی است.

همچنین از علائم تکانشگری می توان به بیش از حد صحبت کردن، کم طاقتی، داشتن اشتباهات زیاد و رفتار کردن بدون فکر اشاره کرد. جنب و جوش زیاد، احساس بی قراری مداوم، ناتوانی در ثابت نشستن حتی برای چند دقیقه از علائم بیش فعالی به شمار می رود.

اختلال نافرمانی مقابله ای

کودکانی که به این اختلال مبتلا هستند زود عصبی می شوند، مدام بدخلق هستند و با دیگران دعوا  می کنند، قوانین را زیر پا می گذارند، علاقه زیادی به آزار و اذیت دیگران دارند و عزت نفس پایینی دارند. نافرمانی مقابله ای شیوع بالایی در کودکان دارد و تقریبا از هر دو کودک زیر دوازده سال یکی از آن ها به این اختلال مبتلا است. همچنین میزان شیوع آن در پسرها دو برابر دخترها است.

اختلال سلوک

کودکانی که اختلال سلوک دارند، رفتارهای ضد اجتماعی و واکنش های افراطی از خود بروز می دهند. رفتار آن ها با همسالان و بزرگسالان ناشایست و پرخاشگرانه است و اغلب آن ها را بچه های بد می خوانند. بر اساس مطالعات و تحقیقات متخصصان، یک سوم از مبتلایان به اختلال سلوک به بیش فعالی نیز دچار هستند.

آن ها از والدین و معلمان خود پیروی نمی کنند، به حقوق دیگران اهمیت نمی دهند، از مدرسه فرار می کنند، تمایل به مصرف سیگار، الکلو مخدرهایی مانند ترامادول دارند، نمی توانند با دیگران همدردی کنند، با حیوانات خشونت آمیز رفتار می کنند، اغلب از همسالان و کودکان کوچکتر سوءاستفاده می کنند و قلدر هستند همچنین بسیار دروغ می گویند. در مواردی رفتارهای پر خطر جنسی مانند اعتیاد به خودارضایی و یا روابط جنسی متعدد در نوجوانان مبتلا به اختلال سلوک بروز پیدا می کند. برای کسب اطلاعات در مورد عوارض خودارضایی کلیک کنید.

در صورتی که این اختلال در کودکی درمان نشود، تا بزرگسالی ادامه یافته و منجر به شکل گیری شخصیت ضد اجتماعی در بزرگسالی می شود.

اختلالات رفتاری

 

درمان اختلالات رفتاری کودکان | مشکلات کودکان مبتلا

مشکلات رفتاری، کودک و والدین او را متحمل پیامدها و مشکلات زیادی می سازد. برای درمان اختلالات رفتاری کودکان لازم است از تأثیرات آن با خبر بود. در ادامه به برخی از پیامدهای مشکلات رفتاری کودکان پرداخته ایم.

مشکلات تحصیلی

بیشتر کودکان مبتلا به اختلالات رفتاری در درس خواندن و انجام تکالیف مدرسه مشکل دارند. این کودکان اغلب کمتر از سن عقلی خود درس می خوانند و در یادگیری مطالب دچار ضعف هستند؛ به همین خاطر معمولا عقب تر از همسالان و سال تحصیلی پیش می روند. در برخی موارد ابتلای شدید، توانایی نوشتن و خواندن به شدت پایین است. کودکان مبتلا به اختلال ناسازگاری مقابله ای تمایلی به درس خواندن ندارند و اغلب تلاش می کنند تا از آن فرار کنند.

نداشتن سازگاری اجتماعی

مشکلات و علائم کودکان مبتلا به اختلال رفتاری به شکل پرخاشگری، رفتارهای تهاجمی، اضطراب و تنش بروز پیدا می کند. همین امر باعث می شود تا روابط اجتماعی آن ها با همسالان و والدین و معلمان دچار اختلال شود. اغلب به دلیل ناآگاهی مورد سرزنش و تنبیه بزرگسالان قرار می گیرند.

مشکلات زبانی

از دیگر پیامدهای این اختلال که در درمان اختلالات رفتاری کودکان مورد بررسی قرار می گیرد، اختلال در صحبت کردن و سایر توانایی های زبانی است. کودکان و نوجوانان مبتلا نمی توانند در مورد موضوع اصلی صحبت کنند و یا منظور اصلی خود را برسانند. در مواردی دچار پژواک گویی هستند و در کودکانی که به نوع شدیدتری از اختلالات مبتلا هستند، توانایی زبانی به صورت کامل شکل نگرفته.

 

درمان اختلالات رفتاری کودکان

نادیده گرفتن درمان و بی توجهی والدین به علائم کودک مبتلا به اختلال رفتاری، مشکلات بسیاری را در بزرگسالی برای او به وجود می آورد. هر چه مداخلات درمانی سریعتر انجام شوند، نتیجه بهتری حاصل می شود. درمان های ترکیبی می توانند بسیار مفید باشند. در ادامه برخی از مداخلات درمانی را ذکر کرده ایم.

آموزش والدین: در جلسات مشاوره و روان درمانی به والدین آموزش داده می شود تا در برابر رفتارهای پرخطر و مشکلات رفتاری کودک چه واکنشی داشته باشند و چگونه با او ارتباط برقرار کنند تا علائم کنترل شوند.

خانواده درمانی: در این روش تمام اعضای خانواده در فرآیند درمان مشارکت داده می شوند و ارتباطات بین اعضا سازمان می یابد. در جلسات خانواده درمانی به افراد کمک می شود تا در برابر کودک مبتلا مهارت های حل مسئله را در خود تقویت کنند.

مهارت کنترل خشم: متخصص و روانشناس کودک با ارائه راهکارها و طی جلسات متعدد به او می آموزد تا علائم ناکامی و دلایل پرخاشگری را در خود شناسایی کرده و به جای خشونت از راه های سازگارانه و مؤثرتری استفاده کند.

تشویق کردن: یکی از روش ها تشویق کردن جنبه های مثبت کودک است که باعث شکوفایی استعدادها و تقویت عزت نفس او می شود.

برخی دیگر از روش های درمانی

درمان های شناختی رفتاری: درمانگر در این رویکرد درمانی به کودک کمک می کند تا افکار و رفتارهایش را به شیوه مؤثر کنترل کند و بعد رفتارهای هنجار را جایگزین آن ها کند.

آموزش های اجتماعی: عضویت سازگارانه در جمع، نحوه صحیح گفتگو و شیوه ارتباط و همکاری با دیگران به کودک آموزش داده می شود.

استفاده از دارو: در اختلالات رفتاری شدید، همزمان با روش های روان درمانی و رفتار درمانی شناختی از داروها برای کنترل تکانشگری و بیش فعالی کودکان استفاده می شود. جهت تشخیص نوع اختلال و انتخاب بهترین روش های درمانی مراجعه به روانشناس کودک الزامی است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *